Fjölskyldan

Á þessari síðu hef ég hugsað mér
að búa til fjölskyldu. En fjölskyldan hefur líka
búið mig til. Fjölskyldan er ég einsog ég
er náttúran. Væmið? Sætt. Og allt þar
á milli.

Um Sigríði langömmu mína í móðurætt...

Mér dettur í hug langamma mín, Sigríður
frá Laugarvatni sem var ljósmóðir. Ég
sá hana aldrei. En hún hnussaði því
ég hef frétt að ljósmæður hnussi.

Einsog þegar ég kom í heiminn í heimahúsi
og mamma hafði áhyggjur af því hvað pabbi
myndi segja þegar hann kæmi og sæi að ég
væri ekki strákur. Þá hnussaði Guðrún
ljósmóðir mín og sagði:

Hnuuuhhh! Það held ég að þetta sé
falleg stelpa.

Frumurnar í mér muna enn þessi fallegu orð.
Svo kom pabbi og horfði í augun á mér og
hafði aldrei séð önnur eins augu.

Þau voru svo stór af því að þegar
hér var komið sögu var ég enn svo róleg.
Ég var róleg af því að ég var
sæl. Ég var svo sæl yfir því að
vera komin í heiminn.

Ég kom fljótandi í heiminn. Það segir
mamma. Í fossi.

Þessvegna eru fossar mín sterka og veika hlið. Hugur
minn er stundum einsog foss. Og einusinni var ég næstum
dottin ofaní Gullfoss. Eitt besta ljóðið mitt
er um að ég sé foss.

En Sigríður langamma mín, hún átti
vaskafat.

Hún var ljósmóðir og mér þykir
vænt um hana af ýmsum ástæðum, ma. Þeirri
að þegar ég var tvítug þá fékk
ég loks að vita að formæður mínar
hefðu verið ljósmæður. Því hafði
verið haldið vandlega leyndu fyrir mér. Og alltaf verið
að segja mér frá öllum körlunum sem voru
prestar, bændur, forstjórar, og svokallaðir merkilegir
menn.

Það var bara af því ég var að lesa
ættfræði af því ég uppgötvaði
þetta.

Þegar ég var ellefu ára las ég Napoleon
Bonaparte og íslenska ættfræði, og auðvitað
Titanic.

Sigríður langamma mín tók á móti
börnum í hellum.

Stundum finnst mér ég vera ljósmóðir
þegar ég er að taka á móti orðum,
setningum, verkum, eða taka á móti börnunum
mínum þegar þau koma heim. Þá er ég
ljósmóðir. Og hugsa til langömmu minnar hennar
Sigríðar.

Hún hefði haft gaman af því að kynnast
mér.

Ég fann vaskafatið hennar.

Mér hefur verið sagt að ég sé lík
henni í útliti, og að ég sé líka
lík einhverri prússneskri drottningu sem ég man
ekki hvað heitir. Eða það sagði Bragi frændi
einhverntíma þegar hann kom í kjötbúð
Tómasar þegar ég var ólétt að
tvíburunum.

Meira um fjölskyldu mína síðar. Það
vakna svo sterkar tilfinningar að ég veit varla hvað
ég á að segja.

Tilfinningar eru ekki allt. Þær eru bara rennibrautir.

Næst verður umfjöllun um Mána uppáhaldsfrænda
minn.

Eitt enn, þær áttu víst ekki skap saman,
Sigríður langamma mín og Elísabet amma mín,
kona Kristjóns afa míns, sem var sonur Sigríðar.
Og mamma fékk víst alltaf matarkex hjá henni
þegar hún kom í heimsókn sem lítil
stúlka. Eða er ég að rugla saman við langafa
minn sem hét líka Kristjón?

Svona á fjölskyldan að vera. Ég stóð
í þeirri meiningu frameftir öllu að þegar
við mamma fórum að skoða hof Agamemmons í
Grikklandi, ég var átta ára. Þetta var
risahof og svo var lítið hof innaf. Hér var konungurinn
þegar hann þurfti að hugsa, sagði mamma. Ég
er sannfærð um að pabbi hafi sagt þetta, af því
þetta er svo skáldlegt. En það er til mynd
af mér og mömmu fyrir utan hofið. Svo mamma hefur
sagt þetta. En við erum svona frekar óhamingjusamar
á myndinni. Nema okkur hafi líkað ljósmyndarinn.
En mamma er ekkert að glenna sig utanum mig einsog foreldrar eru
alltaf að gera. Við stöndum þarna einsog óskyldar
persónur. Þetta kann ég að meta við mömmu.

Pældu í ef hún hefði þrýst mér
að sér einsog einhverju krútti. Ég hefði
aldrei orðið fjandakornið sem ég er...

Vaskafatið var aðalvinnutæki ljósmæðra.
Þær notuðu þrjú vaskaföt. Þrjú
einsog í ævintýrunum. Þær voru galdrakonur.

Um Mána frænda minn....

Máni kenndi mér að horfa á Godfather. Ég
uppgötvaði Al Pacino. Ég var ein heima að horfa
á allar Godfathermyndirnar bara af því Máni
hélt svoleiðis ræðurnar um þær. Samt
hélt hann engar ræður. Hann sagði bara:

The family. The family.

Máni hefur alltaf verið í fjölskyldunni okkar.
Auðvitað er hann það. En hann er meira en það.
Hann er einsog einn af strákunum mínum en samt er hann
líka frændi minn og þess vegna hefur hann svona
fjarlægð. Og getur sagt ýmislegt sem aðrir geta
ekki sagt.

Þegar ég las fyrir hann söguna um Kókaín-Hönnu
sem bráðum verður gerð í Hollywood, þá
sagði hann einfaldlega:

Þetta er svona falleg saga.

Það göldrótta var að ég þurfti
einmitt að heyra þetta því ég þóttist
vera skrifa fyrir unglinga og þá yrði ég að
gera fallega sögu því unglingar eru fallegar sálir.
Ekki upphefja unglinga Elísabet.

Kókaín-Hanna er engu öðru lík.

Ég get aldrei eða sennilega aldrei orðið jafn
fyndin og Máni frændi minn. Hann er ótrúlega
fyndinn. Það er útaf því að ég
keypti alltaf þrjá snúða þegar þeir
voru litlir, Garpur, Jökull og Máni. Þá var
mamma hans Mána, Elísabet Ó. Ronaldsdóttir
upptekin við að gera bíómyndir. Og pabbi hans,
ja hvar var pabbi hans, bróðir minn, Hrafn.

Máni benti mér líka á að stjörnumerkið
Fjósakonurnar, sem eru þrjár saman á himni
í röð, hétu í raun ekki Fjósakonurnar,
heldur Þríburarnir, þe. Garpur, Jökull og
Máni.

Máni tekur alltaf eftir því þegar ég
hef gert fínt hjá mér!!! Skúrað og
svona.

Þegar Máni eignaðist hana Körmu, hundinn sinn,
þá sá ég aftur litla strákinn sem
ég þekkti fyrir löngu. Hann gerði allt svo vel.
Og alltíeinu var ég ekkert ofboðslega hrædd
við Rottweiler- hunda. Svo dó Karma. Og þá
varð Máni svo fullorðinn, og það var einhvernveginn
svo auðvelt fyrir hann. Samt var allt annað erfitt. Ég
veit ekki, ég veit bara að ég hefði viljað
bera þessar tilfinningar fyrir hann. Sorgina, reiðina, söknuðinn,
efasemdirnar, og allt. En ég reyndi að taka þátt
í því með honum.

Mig langar tilað skrifa eitthvað um Körmu, Mána
og Önnu.

Jólasokkana.

Máni er svona frekar lokaður persónuleiki. Svo
ég veit ekki hvað ég má skrifa mikið
um hann svona opinberlega. En ég var svo stolt af því
þegar hann sagði mér frá Önnu.

Máni myndi örugglega geggjast yfir þessari umfjöllun,
því hann er svo gáfaður, fyndinn og sérstakur.
En ef ég má halda áfram, þá má
alltaf treysta á hann. Að hann segi eitthvað sérstakt,
geri eitthvað sérstakt,...

Máni býr á Bergþórugötunni.
Það er ógeðslega gaman að tala við hann.
Máni og Anna búa á Bergþórugötunni.
Anna fór að hlæja þegar ég dansaði.
Eða ég dansaði þegar hún hló.

Það er erfitt að skrifa um fjölskylduna, það
er eins erfitt að skrifa skáldsögu. Það
er nefnilega erfitt að skrifa. Ég verð alltaf að
borða mikið súkkulaði og harðfisk á
eftir.

Heilinn verður að fá kolefni.

Það var Máni sem hló alltaf að töfrunum.

Fyrst þegar ég heyrði um Mána var ég
að vinna á Mánakaffi á Ísafirði,
ég stóð uppi á gangi og talaði við
Hrafn bróður minn í peningasíma. Hann sagði
að ég ætti von á litlum frænda. Hvernig
veistu það, spurði ég.
Ég veit það bara, sagði hann.

Eða þannig er sagan. Og hún er svona.

Máni segir oft: Heyrðu frænka. Eða frænka.
Það gerir hann til að stjórna mér. Hann
er hrikalega stjórnsamur. Hann færi létt með
að stjórna heilum her. Ég veit ekki hvaðan þetta
hermennskugen kemur inní fjölskylduna. Það var
einn í fjölskyldunni sem fékk þau skilaboð
að hann væri “military minded” þegar hann
leitaði sér ráða í Háskóla
Íslands hvað hann ætti að læra. Amma Elísabet
var nákvæmlega einsog herforingi í allri framgöngu,
þótt hún væri líka einsog fimleikadís
og svæsinn dansari og gat aldrei fyrirgefið afa að hann
vildi ekki dansa við hann. Mamma er einsog hún: Herforingi
og dansfífl.
En þessi sem fékk einkunnina “military minded”
hann er kannski mest svoleiðis. Hrafn bróðir minn stjórnar
Hróknum einsog Napóleon og Alexender mikli sínum
herjum. Það er kannski best að skoða þetta
gen.
En Máni er svona. Hann er teknískur.
Hárnákvæmar tæmingar.
Sumir halda það sé eitthvað neikvætt að
vera stjórnsamur, en það þarf ekki að vera
það, það getur verið jákvætt
ef maður kann á tæknina.

Ég er svo stjórnsöm að ég reyni að
stjórna hverju einasta augnabliki. Stundum verða augnablikin
svo hrædd að þau þora ekki að koma. Enda
æpi ég: Komiði ekki nálægt mér,
ég er föst í einu ykkar.

Þá getur dugað að Máni frændi minn
segi heyrðu frænka eigum við að koma útá
tröppur að reykja. Þá verður til heil hrúga
af augnablikum, og allt gleymist. Svo spyr frændi minn líka:

Hvað ertu að skrifa núna?

Ég vil senda hann í leiklistarskóla. Og leikstjórnar.
Hann er svo nákvæmur, skemmtilegur, trygglyndur, fyndinn
og mikill Máni.

Máni, það var hann sem hló að töfrunum.

Um Kolbrá litlu systur mína...

Kolbrá á sérstakt líf með Magdalenu litlu dóttur sinni, þetta líf sést mjög
vel þegar þær fara eitthvert. Þá vonar maður bara að þær komi aftur, að þær
komi alltaf aftur. Og svo langar mann að umfaðma þær en þá er maður einhvern
veginn inní lífinu þeirra. Þær hafa búið þetta til.

Svo er Kolbrá bókmenntafræðingur og hefur rosalega flottan stíl, svona
einsog Illugi og Hrafn. Ég keyri bara á hjartslættinum enda er ég farin að
fá truflanir. Hún er mjög góður lesandi og það er hægt að treysta henni, svo þarf
hún endilega líka að vera svo hreinskilin af því hún er af sjómannsættum
vestan að Bíldudal.

Rifrildin okkar Kolbrár eru mjög sérstök, og á eftir tölumst við ekki við í
marga mánuði alveg einsog gamlar sveitakerlingar norður á Hornströndum. Svo
fellur allt í ljúfa löð með tímanum.

Ég er dauðhrædd við litlu systur mína og ég dái hana.

Hún er alltaf út um allt á Íslandi.

Ég man eftir henni sem kríli í vöggu. Það var mjög sniðugt að eignast systur sem
var bara kríli í vöggu. Þá meina ég algjört kríli í vöggu.

Kolbrá er svona alvöru kvenmaður einsog maður segir. Ég er algjört viðrini í
samanburði við hana. Enda á hún hesta og jarðir útum allar jarðir. Hún er
svakalega viðkvæm.

Magdalena dóttir hennar er ein sætasta, skemmtilegasta og kotrosknasta
stelpa sem ég þekki. Hún er auðvitað soldið lík mér einsog öll börnin í
fjölskyldunni, kannski af því ég er svo mikið barn.

Fjölskyldan er öll ánægð með að Kolbrá sé byrjuð með Sverri. Það er ekki oft
sem fjölskyldan er sammála um eitthvað. Þá meina ég svona ástamál og
svoleiðis sem kemur fjölskyldunni auðvitað ekkert við. En Kolbrá er ennþá
soldið kríli svo við leyfum okkur að hafa smá skoðun á þessu.

Kolbrá hringir aldrei í mig en er alltaf að skammast yfir því að ég hringi
ekki í hana. Þegar ég hringi spyr hún mig frétta en það er aldrei neitt að
frétta, hún er í sveitinni og fattar ekki að það er bara alltaf eitthvað að
frétta úr sveitinni.

Ég verð svoleiðis að pína uppúr mér fréttunum og þá segi ég bara: Ég hef nú
ekkert heyrt í Hrafni eða Illuga, KR tapaði, Mamma kom í læri, og Garpur er
að fara í heimsreisu.

Kolbrá litla systir mín er göldrótt, það er hún sem skrifaði Völuspá. Þegar
var sprengt í gljúfrunum dimmu við Kárahnjúka leið henni einsog það hefði
verið dreginn úr henni jaxl og hún ódeyfð.

Það er nú ekki að orðlengja það, að í Völuspá stendur að landið sé búið til
úr manninum, þe. þursinum Ými, og tennur búnar til björgum.

Svo Kolbrá er Ýmir sem landið var búið til úr, og þess vegna fékk hún verk í
tennurnar. Kolbrá er svona beint úr Völuspá og þessvegna getur Sverrir
aldrei hætt að elska hana, sama hvað hann reynir. Hann verður bara að fatta
að hún er goðsagnakennd vera.

Sæt, skemmtileg, sexí, gáfuð, einlæg, tryggari en allt sem tryggt það, það
er hún litla systir mín, og megi hún eignast margar Magdalenur og gæfan
ríkja yfir og alltumkring.

Ég gleymdi einu, Kolbrá er búfræðingur, fræbúðingur og fattar ekki stundum
að hún er líka skipstjóri svo hún er ekki búin að fá sér skip.

Ps. Kolbrá er með sprengihlátur.

Mamma

Hvað skrifar maður um mömmu sína? Skáldsögu, eða sögu sem heitir einfaldlega
mamma. Mamma er upphaf og endir alls í heiminum. Mamma hefur brotið mig
niður og byggt mig upp. Það er hún sem frestaði utanlandsferð útaf
frumsýningu á fyrsta leikritinu mínu: Eldhestur á ís. Svo er mamma
krullinhærð og svarthærð, hún er göldrótt og mjög skipulögð. Enginn veit
hvað var á sveimi í veröldina nóttina björtu þegar mamma var getin. Svartir
hrafnar, hvít fífa í móanum. Mamma. Mamma er frekasta manneskja sem ég veit
um, mamma er viðkvæmasta manneskja sem ég veit um. Hún er viðkvæmari en ég.
Kannski af því hún vill ekki alltaf viðurkenna það. Mamma fann sér annan
heim þegar gamli heimurinn var alveg að fara með hana. Svo þegar hún sá þann
heim uppá nýtt fór hún til Írans. Ekki skil ég og varla get ég séð alltaf
mömmu fyrir mér í öllum þessum ferðum, einsog Afríku. Einhver hulinn
verndarkraftur hlýtur að vera með mömmu á ferðalögum. Svo ætti mamma að
skrifa bók um það hvernig er að vera mamma. Sumir halda kannski af því að
mamma er svo sjálfstæð og útum allt að hún sé ekki mikil mamma. En mamma er
mesta mamma sem ég veit um, kannski er jafnvel meiri mamma en ég. Hún er
algjör mamma.
Mamma veit miklu lengra en sýnist. Hún er berdreymin og hefur spádómsgáfu,
hún spekúlerar stanslaust, það merkilega er að hún er alltaf á sama stað,
hún er alltaf á Drafnarstíg 3. Það er himnaríki mömmu. Miðað við allt
flakkið á henni ætti hún að vera löngu búin að selja. Hvernig hugsar mamma
sér framtíðina? Á Drafnarstíg 3. Það er næstum því klisja að segja að mamma
hafi mikla orku. En mamma hefur orku á við tíu manneskjur, tíu
ofurmanneskjur. Stundum veit ég að hún er dauðþreytt og hangir fyrir framan
sjónvarpið í litlum gulum sófa. Og ég hef séð mömmu svo þreytta að hún var
einsog poki sem allt var farið úr. En annars hefur hún þessa orku, orku sem
byggir ma. á miklu og góðu sjálfsáliti. Því þótt mamma sé alltaf að reyna að
telja okkur trú um að hún hafi ekkert svo ofboðslega mikið sjálfsálit og sé
auðsæranleg, þá hefur hún meðfætt sjálfsálit sem byggir upp hennar líkama og
sál. Mömmu finnst að hún geti allt.

Orkan hennar kemur líka úr jörðinni, djúpt úr moldinni, úr safanum sem er í
rótunum.

Mamma er alltaf að horfa á leynilögregluþætti í sjónvarpinu. Þegar ég var
lítil var hún alltaf að lesa Simenon, hún átti allan Simenon. Ég ólst upp
með Simenon, Simenon og Hamsun. Mamma elskaði Hamsun.

Svo er mamma alltaf að bera út Moggann. Hún fer í rómantískar gönguferðir á
morgnana og sér allt vakna, litla fugla og lítil blóm og einstaka manneskju
í þögninni.

Mamma segir að maður eigi ekki að nota sögnina að elska, segja frekar: Þykja
vænt um. Mamma er með ofnotkun á heilanum, hún þolir ekki ofnotuð orð. Hún
reynir alltaf að finna ný og ný orð. Og ef hún segir ekki: Mér þykir vænt um
þig, þá segir hún: Mér er ekkert mjög illa við þig heldur.

Mamma er algjört kvikindi. Þetta kvikindi spornar linnulaust við væmni en
ekki bara væmni heldur heimi sem mamma óttast. Mamma gægist ekki einusinni
þangað inn heldur hefur límt miða á hurðinni.

Mamma er svona manneskja sem notar gjörðir frekar en orð. Ég held hún viti
allt um orð, hvað þau eru máttlaus greyin.

Já, rétt einsog þeim sé bara útbýtt í sirkusnum einsog hverjum öðrum
skemmtiatriðum, og springa svo einsog blöðrur þegar líða tekur á kvöldin. En
þá hefur mamma pakkað ofaní ferðatösku og er rokin.

Mamma þykist vera mjög jarðbundin. Það getur hún fullyrt eftir að hafa
breytt heimili sínu í stað úr þúsund og einni nótt. Ég er mjög jarðbundin,
segir mamma alltaf öðruhverju einsog tilað minna sig á eitthvað sem hún
hefur gleymt eða eitthvað sem hún er alltaf að reyna að læra utanbókar en
fær aldrei tíu í. Ég er mjög jarðbundin manneskja, segir hún aftur og aftur.

Mamma sprettur uppúr jörðinni.

Það sést nú hreinlega á útliti hennar.

Hún hefur allt útlit jarðarinnar,...

Mamma er léttlynd, það er ég ekki, þótt ég reyni að vera léttlynd tekst það
ekki, en mamma hefur í sér svona léttlyndi og kátínu, getur skríkt og hlegið
og verið í virkilega góðu skapi, alveg svoleiðis einsog það sé sprúðlandi
gaman að vera til, - hún getur tildæmis stokkið uppúr sófanum af einskæru
léttlyndi, - það sá ég hana gera í Heiðargerði einusinni.

Eða þegar hún kemur í læri til okkar með ís eða ávexti og er í alveg
ofboðslega góðu skapi.

Svo er hún líka dramatísk einsog hún hafi þyngstu þyngd heimsins. Einsog hún
ætti að vera leikkona, hver botnar í svona samsettri mömmu. Hún getur verið
dramatíkin uppmáluð, eða bara svört.

Þetta er byrjunin á bókinni um mömmu, ef ég fæ ekki Nóbelsverðlaunin í að
skrifa um tvíburna og bara syni mína yfirleitt, þá fæ ég Nóbelsverðlaunin í
að skrifa um mömmu.

Þessi höfundur hefur greinilega átt mömmu en um það hefur aldrei verið
skrifað áður í heiminum svo hún fær...velllaunin.

Í dag lánaði mamma mér bílinn svo ég kæmist til tannlæknis, það var byrja
haust á Drafnarstíg og Íslandi. Og þá trúir maður varla að maður sjái aftur
björtu næturnar, þær verða svo óraunverulegar þótt maður ætli sér að muna
þær. Vala systir hennar mömmu var í heimsókn, bíðið þangað til þið kynnist
Völu.

En fyrst mamma!!!!

Ps. Mamma heitir Jóhanna.